Είναι μια διαταραχή του εγκεφάλου που επηρεάζει τη νευροανάπτυξη και επηρεάζει την ικανότητα για προσοχή, οργάνωση και προγραμματισμό, λήψη αποφάσεων και αναστολή. Συνήθως διαγιγνώσκεται μεταξύ 5 και 11 ετών και επηρεάζει έως και το 15% των παιδιών.
Υπάρχουν τρεις τύποι Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ):
- επικρατεί έλλειψη προσοχής
- κυριαρχεί η υπερκινητικότητα-παρορμητικότητα
- συνδυασμός και των δύο
Η παραλλαγή της ελλειμματικής προσοχής χαρακτηρίζεται από δυσκολίες στην προσοχή στις λεπτομέρειες, στην παρακολούθηση οδηγιών ή στην ολοκλήρωση εργασιών, στην οργάνωση, στον προγραμματισμό ή στη διατήρηση της τάξης και στην απώλεια απαραίτητων αντικειμένων.
Η παραλλαγή υπερκινητικότητας-παρορμητικότητας χαρακτηρίζεται από το άτομο που κινείται υπερβολικά, δυσκολεύεται να καθίσει ακίνητο, πρέπει πάντα να είναι απασχολημένο, μιλάει υπερβολικά, ανταποκρίνεται πρόωρα, ενεργεί παρορμητικά και χωρίς σκέψη (διασχίζει το δρόμο χωρίς να κοιτάξει) και δεν εκτιμά ή υποτιμά τις συνέπειες.
Η ακριβής αιτία δεν είναι γνωστή, αν και τείνει να εμφανίζεται σε οικογένειες, οπότε θεωρείται ότι υπάρχει γενετική συνιστώσα. Υπάρχουν ενδείξεις δυσλειτουργίας των συστημάτων ντοπαμίνης και νοραδρεναλίνης.
Τείνουν να έχουν χαμηλή ανοχή στη ματαίωση και παρουσιάζουν ευερεθιστότητα. Μπορεί να έχουν προβλήματα ύπνου, να αντιστέκονται στο να πάνε για ύπνο ή να μη σηκώνονται από το κρεβάτι όταν ξυπνούν. Η φυσική εξέταση μπορεί να αποκαλύψει αδεξιότητα και ασυντόνιστες κινήσεις.
Η διάγνωση τίθεται με μια δομημένη συνέντευξη και συλλογή του ιστορικού του ατόμου για την αξιολόγηση αναπτυξιακών, εκπαιδευτικών και ψυχολογικών πτυχών. Στη συνέντευξη αυτή, συχνά τίθενται ερωτήσεις σχετικά με παράγοντες που σχετίζονται με την περιγεννητική περίοδο. Πραγματοποιείται επίσης νευροψυχολογική αξιολόγηση για την αξιολόγηση των τροποποιημένων εκτελεστικών λειτουργιών.
Η θεραπεία βασίζεται στην ψυχολογική θεραπεία, ώστε το άτομο να μάθει να αντισταθμίζει τη συμπτωματολογία του, διδάσκοντάς το να θέτει ρεαλιστικούς στόχους και σκοπούς και να βελτιώνει τη συναισθηματική διαχείριση. Η θεραπεία αυτή μπορεί να συμπληρωθεί με φαρμακολογική θεραπεία, συνήθως με διεγερτικά φάρμακα (μεθυλφαινιδάτη, δεξτροαμφεταμίνη), αν και η μη διεγερτική φαρμακευτική αγωγή είναι επίσης χρήσιμη (ατομοξετίνη ή αντικαταθλιπτικά που αναστέλλουν την επαναπρόσληψη της νοραδρεναλίνης).
- Fayyad J, De Graaf R, Kessler R, et al. Cross-national prevalence and correlates of adult attention-deficit hyperactivity disorder. Br J Psychiatry 2007; 190:402.
- Cherkasova MV, French LR, Syer CA, et al. Efficacy of Cognitive Behavioral Therapy With and Without Medication for Adults With ADHD: A Randomized Clinical Trial. J Atten Disord 2020; 24:889.
- Solanto MV, Marks DJ, Wasserstein J, et al. Efficacy of meta-cognitive therapy for adult ADHD. Am J Psychiatry 2010; 167:958.
- Faraone SV, Biederman J, Mick E. The age-dependent decline of attention deficit hyperactivity disorder: a meta-analysis of follow-up studies. Psychol Med 2006; 36:159.
- Barkley RA, Fischer M, Smallish L, Fletcher K. The persistence of attention-deficit/hyperactivity disorder into young adulthood as a function of reporting source and definition of disorder. J Abnorm Psychol 2002; 111:279.
