Η ενδομητρίωση είναι μια διαταραχή κατά την οποία το ενδομήτριο, που είναι ο ιστός που κανονικά καλύπτει το εσωτερικό της μήτρας, αναπτύσσεται σε άλλες θέσεις έξω από τη μήτρα.
Η ενδομητριωτική κύστη ή το ενδομητρίωμα των ωοθηκών είναι μια από τις μορφές εκδήλωσης της ενδομητρίωσης, που επηρεάζει περίπου το 55% των ασθενών που πάσχουν από αυτήν και αποτελείται από μια κύστη που βρίσκεται στην ωοθήκη καλυμμένη με ενδομητριακό ιστό, η οποία είναι γεμάτη με αίμα. Είναι γνωστή ως «σοκολατί κύστη» λόγω του σκούρου καφέ χρώματος της.
Οι ενδομητριωτικές κύστεις εκδηλώνονται με κοιλιακό άλγος που σχετίζεται με την έμμηνο ρύση, πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή, πόνο κατά την αφόδευση ή την ούρηση και στειρότητα.
Η διάγνωση γίνεται με κλινική εξέταση, γυναικολογική εξέταση και γυναικολογικό υπερηχογράφημα. Μερικές φορές μπορεί να απαιτηθεί τομογραφία ή μαγνητική τομογραφία για ακριβή διάγνωση. Επιπλέον, ορισμένοι δείκτες όπως CA125 και HE4 μπορούν να μελετηθούν σε εξετάσεις αίματος.
Η θεραπεία του ενδομητριώματος εξαρτάται από τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων, το μέγεθος της κύστης και την αναπαραγωγική επιθυμία. Σε πολλές περιπτώσεις, η ορμονική ιατρική θεραπεία με αντισυλληπτικά χάπια μπορεί να είναι αρκετή, καθώς εμποδίζει τη συσσώρευση αίματος μέσα στην κύστη.
Η χειρουργική επέμβαση είναι συνήθως μια στρατηγική δεύτερου επιπέδου, καθώς κατά τη διάρκεια της επέμβασης μπορεί να καταστραφεί ο υγιής ιστός και να μειωθεί το απόθεμα των ωοθηκών και η γονιμότητα του ασθενούς. Ωστόσο, εάν η κύστη είναι πολύ μεγάλη ή σε περιπτώσεις πολύ έντονου πόνου, μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεσή της (κυστεκτομή). Σε περιπτώσεις που δεν υπάρχει υγιής ωοθηκικός ιστός στην ωοθήκη, μπορεί να χρειαστεί πλήρης αφαίρεση της ωοθήκης (ωοθηκεκτομή).
- Rolla E. Endometriosis: advances and controversies in classification, pathogenesis, diagnosis, and treatment. F1000Res. 2019 Apr 23;8:F1000 Faculty Rev-529. doi: 10.12688/f1000research.14817.1. PMID: 31069056; PMCID: PMC6480968.
- Chapron C, Marcellin L, Borghese B, Santulli P. Rethinking mechanisms, diagnosis and management of endometriosis. Nat Rev Endocrinol. 2019 Nov;15(11):666-682. doi: 10.1038/s41574-019-0245-z. Epub 2019 Sep 5. PMID: 31488888.
- Vercellini P. Introduction: Management of endometriosis: moving toward a problem-oriented and patient-centered approach. Fertil Steril. 2015 Oct;104(4):761-763. doi: 10.1016/j.fertnstert.2015.09.004. Epub 2015 Sep 9. PMID: 26363383.

