Voortijdige ovariële insufficiëntie

Een aandoening die wordt gekenmerkt door het feit dat de eierstokken stoppen met het produceren van oestrogeen en het periodiek vrijgeven van eicellen, voordat een vrouw de leeftijd van 40 jaar bereikt. In tegenstelling tot vroegtijdige menopauze kunnen vrouwen bij vroeg eierstokfalen jarenlang af en toe menstrueren en zelfs zwanger worden.

Mogelijke oorzaken zijn genetische veranderingen, ofwel door een verandering van een X-chromosoom vanaf de geboorte, of door toxiciteit van chemotherapie, radiotherapie of tabaksrook. Minder vaak kan de verandering het gevolg zijn van een auto-immuunziekte die het eierstokweefsel aantast. 

Het uit zich in onregelmatige menstruaties en problemen om zwanger te worden. Het kan ook gepaard gaan met menopauze-achtige symptomen zoals opvliegers, nachtelijk zweten, stemmingswisselingen, verminderd seksueel verlangen en concentratie- en/of geheugenproblemen. 

De diagnose wordt gesteld door middel van een gerichte anamnese en een lichamelijk onderzoek met gynaecologisch en bekkenonderzoek. De diagnose wordt aangevuld met laboratoriumtests, waaronder hormoonspiegels zoals follikelstimulerend hormoon, oestradiol en prolactine. Als een genetische oorsprong wordt vermoed, is een karyotype-onderzoek nodig om veranderingen in de chromosomen vast te stellen. 

De behandeling is gebaseerd op het aanvullen van de tekortschietende oestrogeenspiegels en gaat vaak gepaard met progesteronsuppletie om baarmoederaandoeningen te voorkomen. Omdat een neveneffect van dalende oestrogeenspiegels de ontwikkeling van osteoporose is, worden ook vitamine D- en calciumsupplementen toegediend.

Vroegtijdig falen van de eierstokken is in verband gebracht met de ontwikkeling van andere ziekten: onvruchtbaarheid, osteoporose, depressie en/of angst, hart- en vaatziekten, dementie en de ziekte van Parkinson.