COVID-19 enfeksiyonunun akut evresinden sonra semptomlar gösteren hasta oranı çok yüksektir (%20-90).
Post-COVID-19 belirtilerinin nedeni bilinmemekle birlikte, yoğun bakımda yatan ağır COVID-19 hastalarında bu belirtilerin daha sık görüldüğüne dair kanıtlar mevcuttur.
Semptomlar çeşitlilik gösterse de en yaygın olanları yorgunluk, baş ağrısı ve nefes darlığıdır. Diğer sık görülen belirtiler arasında öksürük, saç dökülmesi, konsantrasyon ve hafıza kaybı, tat kaybı, bulantı, kusma, karın ağrısı, eklem ağrısı gibi şikayetler yer alır.
Tanı, COVID-19 enfeksiyon öyküsü ve akut enfeksiyonun üçüncü haftasından itibaren ortaya çıkan semptomlara dayanarak klinik olarak konur.
Tedavi, hastanın yaşam kalitesini artırmak amacıyla terapötik, rehabilitatif ve bireyselleştirilmiş bakım planlarının uygulanabilmesi için birçok uzman hekim iş birliğiyle yürütülür.
- Greenhalgh T, Knight M, A’Court C, Buxton M, Husain L. Management of post-acute covid-19 in primary care. Bmj. 2020;370:m3026. DOI: 10.1136/bmj.m3026
- Greenhalgh T, Knight M. Long COVID: A Primer for Family Physicians. Am Fam Physician. 2020;102(12):716-7. PMID: 33320511
- (NIHR). NIoHR. Living with Covid-19. A dynamic rewiew of evidence around ongoing covid-19 symptoms (often called long Covid). https://evidencenihracuk/themedreview/living-with-covid19. 2020. DOI: 10.3310/themedreview_41169
- Islam MF, Cotler J, Jason LA. Post-viral fatigue and COVID-19: lessons from past epidemics. Fatigue: Biomedicine, Health & Behavior. 2020;8:2:61-9. DOI: 10.1080/21641846.2020.1778227
- Lam MH, Wing YK, Yu MW, Leung CM, Ma RC, Kong AP, et al. Mental morbidities and chronic fatigue in severe acute respiratory syndrome survivors: long-term follow-up. Arch Intern Med. 2009;169(22):2142-7. DOI: 10.1001/archinternmed.2009.384
- Dennis A, Wamil M, Kapur S, et al. Multi-organ impairment in lowrisk individuals with long COVID. . medRxiv.DOI: https://doi.org/10. 1101/2020.10.14.20212555.
- Long COVID: let patients help define long-lasting COVID symptoms. Nature. 2020;586(7828):170. DOI: 10.1038/d41586- 020-02796-2
- Emilio Bouza, Rafael Cantón Moreno, et al. Síndrome post-COVID: Un documento de reflexión y opinión. Revista Española de Quimioterapia doi:10.37201/req/023.2021 - Advance Access published April 20, 2021.
