Endometriozis, normalde rahmin içini döşeyen endometriyum dokusunun, rahmin dışında başka bölgelerde büyümesidir.
Endometrial kist veya over endometrioması, endometriozisin kendini gösterdiği ve bu hastalığı yaşayan hastaların yaklaşık %55'ini etkileyen bir durumdur. Overde endometriyum dokusu ile kaplı bir kist, kanla doludur. Bu kist, kahverengi renginden dolayı "çikolata kisti" olarak da bilinir.
Endometrial kistler, adetle ilişkili karın ağrısı, cinsel ilişki sırasında ağrı, dışkılama veya idrara çıkma sırasında ağrı ve kısırlık gibi belirtilerle kendini gösterir.
Tanı, klinik sorgulama, jinekolojik muayene ve ultrason ile konur. Bazen tanıyı doğrulamak için tomografi veya MR gerekebilir. Ayrıca, kan testlerinde CA125 ve HE4 gibi bazı belirteçler incelenebilir.
Endometriozis tedavisi, semptomların şiddeti, kistin büyüklüğü ve üreme isteğine bağlıdır. Birçok vakada, doğum kontrol haplarıyla yapılan hormonal tedavi yeterli olabilir, çünkü bu tedavi, kist içinde kan birikmesini engeller.
Cerrahi genellikle ikinci düzey bir stratejidir, çünkü cerrahi sırasında sağlıklı doku zarar görebilir ve hastanın over rezervi ile fertilitesi azalabilir. Ancak, kist çok büyükse veya şiddetli ağrı durumunda, kistin çıkarılması (kistektomi) için cerrahi müdahale gerekebilir. Ovaryumda sağlıklı doku yoksa, overin tamamen çıkarılması (ooferektomi) gerekebilir.
- Rolla E. Endometriosis: advances and controversies in classification, pathogenesis, diagnosis, and treatment. F1000Res. 2019 Apr 23;8:F1000 Faculty Rev-529. doi: 10.12688/f1000research.14817.1. PMID: 31069056; PMCID: PMC6480968.
- Chapron C, Marcellin L, Borghese B, Santulli P. Rethinking mechanisms, diagnosis and management of endometriosis. Nat Rev Endocrinol. 2019 Nov;15(11):666-682. doi: 10.1038/s41574-019-0245-z. Epub 2019 Sep 5. PMID: 31488888.
- Vercellini P. Introduction: Management of endometriosis: moving toward a problem-oriented and patient-centered approach. Fertil Steril. 2015 Oct;104(4):761-763. doi: 10.1016/j.fertnstert.2015.09.004. Epub 2015 Sep 9. PMID: 26363383.
