Hipertansiyon tanısı, hastada iki veya daha fazla kez, aralarında en az 6 saat fark olan ölçümlerde, sistolik (maksimum) kan basıncının ≥ 140 mmHg ve/veya diyastolik (minimum) kan basıncının ≥ 90 mmHg olması halinde konur.
Gebelik sırasında kan basıncının yükselmesi, plasenta gelişiminde erken dönemde yaşanan bozukluklara bağlı olarak anne damarlarının zarar görmesi ve buna bağlı hipertansiyon gelişmesiyle ilişkilidir.
Gebelerde kan basıncı artışı farklı şekillerde ortaya çıkar:
- Gestasyonel hipertansiyon: Gebeliğin 20. haftasından sonra ortaya çıkan kan basıncı yükselmesidir. İdrarda aşırı protein atılımı veya diğer organ hasarı bulguları yoktur. Zamanla preeklampsiye dönüşebilir.
- Kronik hipertansiyon: Gebelik öncesinde veya gebeliğin 20. haftasından önce mevcut olan yüksek kan basıncıdır. Ancak yüksek tansiyon genellikle belirti vermediği için ne zaman başladığını belirlemek zor olabilir.
- Kronik hipertansiyon ve üstüne bindirilmiş preeklampsi: Gebelik öncesinden kronik hipertansiyonu olan kadınlarda hipertansiyonun kötüleşmesi ve idrarda aşırı protein atılımı gibi preeklampsi bulgularının ortaya çıkmasıdır.
- Preeklampsi: Gebeliğin 20. haftasından sonra başlayan hipertansiyon ve böbrek, karaciğer, kan veya beyin gibi diğer organlarda hasar bulgularının eşlik ettiği durumdur. Tedavi edilmezse, anne ve fetüs için ciddi, hatta ölümcül komplikasyonlar gelişebilir; nöbetlere (eklampsi) yol açabilir.
Gestasyonel hipertansiyon riski; daha önce gebelik yaşanması, çoğul gebelik (ikiz veya üçüz), önceki düşük öyküsü, genç veya 40 yaş üstü gebeliklerde artar.
Gestasyonel hipertansiyon bazen belirti vermez; ani kilo artışı, idrar miktarında azalma, yüz ve ellerde şişliklerle şüphelenilebilir. Komplike olgularda baş ağrısı, karın ağrısı, bulantı, kusma, nefes darlığı ve bilinç bozuklukları görülebilir.
Gebelikte hipertansiyonun riskleri şunlardır:
- Plasentaya giden kan akışının azalması ve doğum komplikasyonları
- Plasenta dekolmanı
- Beyin, kalp, akciğer, böbrek veya karaciğerde hasar
- Erken doğum
- Gelecekte kardiyovasküler hastalık riski
Tedavinin amacı, tansiyonun yükselmesini ve organ hasarını önlemektir. Başlangıçta yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olabilir ancak çoğu durumda antihipertansif ilaçlar gereklidir.
- Kattah AG, Garovic VD. The management of hypertension in pregnancy. Adv Chronic Kidney Dis. 2013 May;20(3):229-39. doi: 10.1053/j.ackd.2013.01.014. PMID: 23928387; PMCID: PMC3925675.
- Wilkerson RG, Ogunbodede AC. Hypertensive Disorders of Pregnancy. Emerg Med Clin North Am. 2019 May;37(2):301-316. doi: 10.1016/j.emc.2019.01.008. PMID: 30940374.
- Leeman L, Fontaine P. Hypertensive disorders of pregnancy. Am Fam Physician. 2008 Jul 1;78(1):93-100. PMID: 18649616.
