Kaçıngan kişilik bozukluğu, yoğun utangaçlık, reddedilme korkusu ve düşük benlik saygısı nedeniyle sosyal ilişkilerde yaygın bir kaçınma ve kısıtlanma modeli ile karakterizedir. Genel nüfusun %2-3’ünde görülür, kadınlarda erkeklere göre daha sık rastlanır.
Nedeni bilinmemekle birlikte, genetik ve çevresel faktörlerin gelişiminde rol oynadığı düşünülmektedir.
Belirtiler arasında sosyal durumlarda yoğun kaygı, samimi kişisel ilişkiler kurmada zorluk, aşağılık duyguları, alaya alınma veya küçük düşürülme korkusu ve yabancılarla teması içeren aktivitelerden kaçınma eğilimi yer alır.
Tanı, bu bozukluğun tanısına yönelik özel kriterler belirleyen DSM-5’e dayanır. Bu kriterler, sosyal kaçınmanın yaygın bir modeli, buna eşlik eden belirgin sıkıntı ve sosyal ya da mesleki işlevselliği bozan semptomların varlığını içerir.
Tedavi psikoterapidir ve bazı durumlarda kaygı veya depresyon gibi eşlik eden semptomları tedavi etmek amacıyla antidepresanlar veya anksiyolitikler gibi ilaçlar kullanılabilir.
- American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM-5-TR), Washington, DC 2022.
- Weinbrecht, A., Schulze, L., Boettcher, J. et al. Avoidant Personality Disorder: a Current Review. Curr Psychiatry Rep 18, 29 (2016).
- Ingrid Olssøn, Alv A. Dahl, Avoidant personality problems—their association with somatic and mental health, lifestyle, and social network. A community-based study, Comprehensive Psychiatry, Volume 53, Issue 6, 2012.
