MyMediktor - Periferik arter hastalığı

Düşük aciliyet

--

Bacaklara ve ayaklara kan taşıyan arterlerin ilerleyici ve kronik şekilde tıkanmasıdır.

Arter duvarlarında biriken plaklar (ateroskleroz) nedeniyle oluşur. Ateroskleroz risk faktörleri şunlardır: 65 yaşından büyük olmak, diyabet, sigara kullanımı, hipertansiyon ve/veya hiperkolesterolemi.

Çoğu kişide hiç belirti görülmez ya da belirtiler hafiftir. Ana belirti, özellikle baldır seviyesinde görülen bacak ağrısı veya kas kramplarıdır. Bu ağrı yürürken ortaya çıkar, dinlenince kaybolur. Diğer belirtiler: uyuşma; güçsüzlük; bacakta ya da ayakta soğukluk hissi; kan akışının yetersizliğine bağlı iyileşmeyen yaralar; bacak derisinde renk değişikliği; tüy dökülmesi; tırnakların yavaş uzaması; ekstremitede zayıf nabız; ve erektil disfonksiyondur.

Tanı, ayak bileği-kol indeksi (ABI) kullanılarak konur; bu indeks 0,8’in altındaysa hastalık açısından anlamlıdır. Alt ekstremite Doppler ultrasonu, arteriyografi veya BT anjiyografi de sık kullanılan testlerdir.

Tedavinin amacı bacaklara kan akışını artırmak ve ülser ya da kangren oluşumunu engellemektir. Egzersiz yapmak önerilir; ayaklara iyi bakılmalı, yaralanmalardan korunmalı, temiz ve nemli tutulmalı, tırnaklar düzgün kesilmelidir; dikişsiz, rahat ayakkabılar giyilmelidir; varis çorabı veya külotlu çoraplardan kaçınılmalıdır. Kardiyovasküler risk faktörleri kontrol altına alınmalıdır. Ciddi vakalarda, uzuvdaki kan akışını yeniden sağlamak için anjiyoplasti ve/veya cerrahi gerekebilir.

Ateroskleroz vücudun birçok bölgesini etkileyen yaygın bir hastalık olduğu için, bu hastalarda kalp krizi (akut miyokard enfarktüsü) veya inme geçirme riski daha yüksektir.

Bibliyografik referanslar

Bonaca MP, Creager MA. Peripheral artery diseases. In: Zipes DP, Libby P, Bonow RO, Mann DL, Tomaselli GF, Braunwald E, eds. Braunwald's Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine. 11th ed. Philadelphia, PA: Elsevier; 2019:chap 64.
Kullo IJ. Peripheral artery disease. In: Kellerman RD, Rakel DP, eds. Conn's Current Therapy 2019. Philadelphia, PA: Elsevier; 2019:141-145.
Simons JP, Robinson WP, Schanzer A. Lower extremity arterial disease: medical management and decision making. In: Sidawy AN, Perler BA, eds. Rutherford's Vascular Surgery and Endovascular Therapy. 9th ed. Philadelphia, PA: Elsevier; 2019:chap 105.
Ridker PM, Libby P, Buring JE. Risk markers and the primary prevention of cardiovascular disease. In: Zipes DP, Libby P, Bonow RO, Mann DL, Tomaselli GF, Braunwald E, eds. Braunwald's Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine. 11th ed. Philadelphia, PA: Elsevier; 2019:chap 45.
Simons JP, Robinson WP, Schanzer A. Lower extremity arterial disease: medical management and decision making. In: Sidawy AN, Perler BA, eds. Rutherford's Vascular Surgery and Endovascular Therapy. 9th ed. Philadelphia, PA: Elsevier; 2019:chap 105.
US Preventive Services Task Force, Curry SJ, Krist AH, Owens DK, et al. Screening for peripheral artery disease and cardiovascular disease risk assessment with the ankle-brachial index: US Preventive Services Task Force Recommendation Statement. JAMA. 2018;320(2):177-183.
White CJ. Atherosclerotic peripheral arterial disease. In: Goldman L, Schafer AI, eds. Goldman-Cecil Medicine. 26th ed. Philadelphia, PA: Elsevier; 2020:chap 71.

Telif hakkı

Semptomlar

Yürürken baldırlarda ağrı

Baldırlarda kramplar

Ayak parmaklarında ve/veya topukta zayıf kan akışına bağlı yaralar

Ayakta renk değişimi

İki bacak da uyuşmuş

Dikkat edilmesi gereken semptomlar

Baş ağrısı

Göğüste ağrı

Aşırı sudorasyon

Yüzün bir tarafında uyuşma veya güçsüzlük

Uzuvlarda hassasiyet ve/veya hareketlilik kaybı

Öz bakım

Dengeli beslenin: meyve, sebze ve beyaz et tüketimini artırın ve yağlı yemek ve hamur işi alımını azaltın.

Günde 2 litre sıvı alımını sürdürün. Yüksek şeker içerikli alkolsüz içecekler ve meyve sularından kaçının.

Haftada en az 3 kez yaşa ve fiziksel duruma göre uyarlanmış düzenli fiziksel aktivitede bulunun.

Aşırı kilolu veya obezseniz kilo verin.

Tütün tüketimini azaltın.

Tırnakları kesin ve parlatın.