Yumurtalık kistleri, yumurtalık içinde sıvı veya doku birikintileridir. Çok yaygındır ve genellikle doğurganlık çağındaki kadınlarda görülür, ancak menopoz sonrası da meydana gelebilirler.
Çeşitli sınıflandırmaları vardır, ancak genellikle iki gruba ayrılırlar: fonksiyonel nedenli kistler ve organik nedenli kistler.
Bunlardan en yaygını, ovülasyon sürecindeki değişikliklerle kendini gösteren fonksiyonel kistlerdir. Tamamen iyi huyludurlar, çok yaygındır ve kendiliğinden kaybolurlar. Bunlar arasında şunlar ayrılabilir:
Foliküler kist: Yumurtalığın ana işlevlerinden biri, folikül olarak bilinen ve yumurtayı içeren küçük bir kist üretmektir. Yumurtlama sırasında folikül yumurtayı serbest bırakmak için yırtılır. Yumurta serbest bırakılmazsa folikül büyümeye devam eder ve foliküler bir kist oluşur. Kist sonraki sikluslarda kendiliğinden rezorbe olur.
Korpus luteum kisti: Folikül yumurtlama anında yırtılır ve bu da folikülün içinde hafif bir kanamaya neden olabilir. Bu küçük hematom genellikle sonraki haftalarda kendiliğinden düzelir.
Diğer tip organik kistler, yumurtalık dokularının bazılarında anormal büyümeden kaynaklanır ve genellikle kendiliğinden kaybolur. İçeriklerine göre sınıflandırılırlar:
- Seröz kistadenom: berrak bir sıvı içerir.
- Müsinöz kistadenom: yoğun, mukuslu bir sıvı içerir.
- Teratom veya dermoid kist: yağ, saç, diş, kemik vb. içerir.
- Endometrioma: çikolataya benzer koyu ve yoğun bir sıvı içerir, bu nedenle 'çikolata kisti' olarak adlandırılır.
- Yumurtalık sınır kistleri veya yumurtalık kanserleri: içerikleri heterojen, katı ve sıvıdır.
- Yumurtalık kistleri jinekolojik ultrason ile teşhis edilir, ancak bazen kist türünü ayırt etmek için MRI veya bilgisayarlı tomografi taraması yapılması gerekebilir. Belirli belirteçleri aramak için yapılan kan testleri de tanıya yardımcı olabilir.
Genel olarak, çoğu sadece 6 ila 7 hafta sonra kendiliğinden geçen hafif semptomlara neden olduğundan özel bir tedaviye gerek yoktur. Belirtiler devam ederse veya kistler kanamaya veya yumurtalık torsiyonuna neden olursa ameliyat gerekli olabilir. Bu durumda kist veya hatta tüm yumurtalık alınabilir.
Doğum kontrol hapları, foliküllerin büyümesini engelleyerek fonksiyonel kistlerin oluşumunu önlemeye yardımcı olabilir.
- Knudsen UB, Tabor A, Mosgaard B, Andersen ES, Kjer JJ, Hahn-Pedersen S, Toftager-Larsen K, Mogensen O. Management of ovarian cysts. Acta Obstet Gynecol Scand. 2004 Nov;83(11):1012-21. doi:10.1111/j.0001-6349.2004.00607.x. PMID: 15488114.
- Doret M, Raudrant D. Functional ovarian cysts and the need to remove them. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2001 Dec 10;100(1):1-4. doi: 10.1016/s0301-2115(01)00443-2. PMID: 11728647.
- Nowak-Psiorz I, Ciećwież SM, Brodowska A, Starczewski A. Treatment of ovarian endometrial cysts in the context of recurrence and fertility. Adv Clin Exp Med. 2019 Mar;28(3):407-413. doi: 10.17219/acem/90767. PMID: 30659784.
